De overdracht van een buitenplaats

Bij particuliere eigenaren van buitenplaatsen staat de duurzame continuïteit en het in ere houden en doorgeven van dit erfgoed steeds op een zeer hoge plaats. Daar wordt altijd veel tijd en energie aan besteed. Een belangrijk onderdeel daarvan is de overdracht aan een nieuwe eigenaar, veelal liefst een volgende generatie.

Als geschreven wordt over de overdracht van een buitenplaats wordt vaak stil gestaan bij welke juridische stappen genomen moeten worden en hoe het een en ander fiscaal het best gestructureerd kan worden. Ook de ‘softere’ kant, zoals een mogelijk generatieconflict dat tot uiting kan komen bij een overdracht, is nog wel eens onderwerp van een artikel.

Er lijkt echter veel minder oog te zijn voor de gevolgen van een dergelijke overdracht op het reilen en zeilen op een buitenplaats. En, ook niet onbelangrijk, waarom een nieuwe eigenaar eigenlijk een buitenplaats zou willen overnemen? Naast alle lusten van een buitenplaats zijn er immers ook allerlei lasten aan dit bezit verbonden.

Het lijken eenvoudige vragen maar al snel blijkt dat het beantwoorden van deze vragen toch iets minder makkelijk is. Zal bijvoorbeeld de omgeving iets merken van een dergelijke overdracht? En zo ja, wat dan? Vaak wordt gezegd dat een overdracht geruisloos moet plaatsvinden. Maar is dat wel zo? Wat is er op tegen als ook de buitenwereld iets merkt van een overdracht?

Een jongere generatie of een nieuwe eigenaar zal bijvoorbeeld op een andere manier communiceren met de buitenwereld. Niet alleen in de directe contacten maar ook op de wijze waarop de buitenplaats zich aan de buitenwereld presenteert. Een ander verschil zou kunnen zijn de manier waarop de ‘nieuwe’ eigenaar met zijn buitenplaats omgaat. De buitenplaats zal niet zelden een andere plaats in het leven van de nieuwe eigenaar innemen. In een wereld waar familie, werk, zorg en sociale contacten al zeer veel tijd vergen, zal ook nog aandacht besteed moeten worden aan de buitenplaats. Dat houdt vanzelf in dat de manier waarop een buitenplaats wordt aangestuurd zal veranderen. Daarnaast kunnen eventueel ook de activiteiten op een buitenplaats wijzigen doordat de nieuwe generatie op zoek gaat naar andere economische dragers om de buitenplaats rendabel te maken of te houden.

Veel dingen blijven echter ook hetzelfde. De nieuwe generatie eigenaars voelt zich net zo verbonden met de buitenplaats als de oudere generatie. De liefde voor het historisch cultuurgoed en het natuurschoon is niet minder. Dat heeft natuurlijk ook alles te maken met de vele dierbare herinneringen en verhalen die aan de buitenplaats verbonden zijn. Het vertellen van die verhalen en het doorgeven van de cultuur historie is een heel belangrijk goed!

Deze column is verschenen in het tijdschrift Arcadië van mei 2014.